Greit. Kom igjen, gutar.
Det finst inga orsaking i kveld. Dei var medsamansvorne dine.
Eg har ingen medsamansvorne.
Eg fann pistolane.
Om du ikkje samarbeider, vert du tiltala for forråding.
Og eg har inga interesse i å sjå deg straffast unødig.
Eg sympatiserer med dei unge irlendingane.
- Du er marionett til krona. - Ja.
Ein undersått. Lojal undersått.
So stikk heim til England då.
Eg føretrekkjer å vere her, Mr. McCormack, eg synast det er utfordrande.
Du kan ikkje kome deg vekk herfrå so berre sei sanninga.
Eller vil England ikkje ha deg lenger?
Medsamansvorne?
Og, inspektør, har fangen vore samarbeidsvillig?
Ikkje eigentleg. Nei.
Han er daud.
I 1845 vart Irland ramma av ein forferdeleg hungersnaud.
Innan nokre få år skulle ein av fire vere bort for alltid.
Flykta til England og Nordamerika. Eller døydd av svolt og feber.
Irlendingar som vart rekruttert for å kjempe med den britiske krona
- kom heim til daud og landet sin undergang.
Sett som forrædarar av sitt eige folk såg dei hjelpelaus på
- da landet deira vart kvelt under det britiske imperiet.
TJUVAR VERT STRAFFA
Beartla O'Naughton.
Martin O'Feeney.
Kvar er familien min?
Beklagar, Martin, mor di døydde av feber for eit år sidan.
Kvar er bror min?
Hengd.
Knivstakk ein fut da dei kom for å beslagleggje huset.
Eg kunne ikkje hjelpe dei. Eg hadde ingenting.
- Kvar er familien Conlon? - Daud eller flykta til Liverpool.
Huset var tomt. Det einaste dei ikkje har rive ned.
- Dette er Roisin. - Beklagar, venen min. Berre nesler i dag.
Eg har mat.
Me har ikkje ete brød i mange år.
Hugsar du onkel din, Martin?
Som gjekk med engelskmennene.
Kvar fekk du tak i dei?
Korleis går det med hæren din?
Han er sin fars son.
Eg skal til Amerika.
Vil du følgje med meg?
Kva hende med potetane?
Stilkane visna over natta.
Jorda vart svart og potetane rotna i marka.
Dei fall berre frå kvarandre i handa.
Stanken var ogso i regnet.
Eine dagen venta seg alle å hauste...
Og dagen etter...
...hadde me ingenting.
Det var berre suppe att å ete.
Og du åt det.
Alle åt det.
Unnateke mor di.
Eg var redd for at ho skulle kome til helvete.
Da byrja dei å krevje inn skatt for dei fattige.
So grunneigarane byrja å kaste alle ut.
Kvifor forsvara dei ikkje landet sitt?
Futar. Politi. Nokre gongar soldatar.
Me bur her om vinteren.
Synast du om lua?
Du kan ta vare på ho for meg.
So kom feberen.
Ho snakka mykje om deg.
Kva med bror min?
Han kunne ikkje tilgje deg.
For å ta imot kongen sin skilling.
Me møtast ved huset.
Siste oppmoding å forlate huset!
Huset kjem til å gjerast ubrukeleg!
Me tek bort taket!
For dokkar eigen tryggleik! Kom dykk ut no!
Fitzgibbon er med dei.
- Me må gå ut. - Det er eg han er ute etter.
Kjem dykk ut?
Sersjant.
- Kva gjer du her? - Be mennene gå ned. Eg betalar gjelda.
Det er ikkje eit spørsmål om pengar. Busetjinga er ulovleg.
Dei er vegfarande som flytta inn.
Hald deg der, ver snill.
La dei i det minste gå med verdigheit.
Kvifor bryr det deg?
La meg snakke med dei.
Eg seier det ikkje fleire gongar til. Kom deg unna, la mennene gjere jobben sin.
Martin kan snakke med dei.
Seie at du har rømt.
Martin er desertør! Dei hengjer han om dei får vite det.
- Kom dykk ut! - Lèt dei oss dra?
Hald opp! Me kjem ut!
Herregud, det er iskaldt ute!
Har dykk ikkje noko hjarte i kroppen!?
Michael.
- Ta den unge mannen i varetekt. - Din vesle tjuv.
Nei!
Michael!
Få han bort herfrå.
Her er rifla hans.
Støvlar hans og andre greier.
Ordensforstyrring. Hindring av politiarbeid.
Sersjanten seier at vi skal finne ut kven han er og kvar han fekk våpenet.
Namn?
Kom igjen, sei det. Du kan snakke engelsk, eller?
Armémuskett. Kan vere ein desertør.
Kvar fekk du tak i denne?
Fangen er laus!
Kom tilbake! Fangen...
Kva hender der nede?
Slepp han!! Slepp han!
Elles skyt eg!
Nei, ver so snill!
Inspektør Hannah!
Kva med å sleppe avretting?
Me har fått rapportar frå Connemara om eit angrep med døyeleg utgang.
På Lord Kilmichael sin eigedom.
Me trur at denne mannen kunne ha vore involvert.
Ein av våre Connaught-rangerar.
Forlét utan tillating Calcutta for tre månadar sidan.
Som eg skjønnar kjenner du han. Dykk kjempa saman i Afghanistan.
At han er ein god soldat.
Det er han.
Du vert sleppt for å hjelpe kaptein Pope med å lokalisere-
- denne korporal Feeney.
Eg er pensjonert frå militærtenesta.
Ja, men du held vel med at sakkunnskapen din høver her.
Eg held ikkje med.
Får eg minne deg om, inspektør, at du er ikkje lenger ein dekorert veteran.
Du er ein ineffektiv politimann. Ein skam for den irske politistyrken.
Ein helt som er på veg til å verte dømt for drapet på fangen McCormack.
Som du kan verte hengd for. So tenk deg nøye om.
Er vi einige?
Ta av han handjarna.
- Finn denne mannen. - Ja, sir. Takk, sir.
Å, det er du!
Eg er glad for at dei sleppte deg.
Vil du ha ein tår?
Det vil du.
For din stakkars mor. Måtte Gud forbarme seg over ho.
Ho var ei sta kvinne som heller svalt i hel enn å ta suppa. Kva kunne eg gjere?
"Berre ta ho," sa eg til ho. "Sei kva dei vil at du skal seie."
Men ho ville ikkje.
Dei reiv bort taket på huset. Eg tykte det var betre -
- å ha dyr i det enn å la det stå tomt. Mor di var kusina mi.
Betre å halde det i familien enn å la framande få det.
Mykje betre.
Dommaren som hengde bror min... kva heiter han?
Bolton.
Eg skulle gje kva som helst for å få dei att.
Mor di, bror min.
Michael. Men eg kan ikkje.
Fuktig luft i dag. Du burde ha halde krutet tørt.
Kor langt skal du ferdast, kaptein?
So langt som me må.
Eg utarbeider ein rapport om hungersnaudhushaldet i vest.
Wexford Independent. Her. Gratiseksemplar.
"Galaterbrevet", kapittel 6, vers 7.
Orsak.
"Kva eit menneske sår, skal det ogso hauste."
Drukkenskap og slappheit er essensen av svolten i vest.
Og feilslåtte avlingar.
Feil, sir, det er berre lygner. Det er folket sin karakter.
Forklår den totale ukunna di om den enklast dyrka avlinga verda kjenner til.
Potetar var den einaste måten å mette so mange på eit avgrensa område.
Mat for den nøgde slaven, ikkje for dei harde og modige.
Desse er greie. Takk, løytnant.
Meinig, ta inspektør Hannah til stallen. Gje han hesten han vel.
Ja, sir.
Denne vegen, inspektør.
- So, dette er jegeren Hannah. - I levande live.
Du treng den slags stål dit du skal.
Det seiast at du er ute etter ein ranger som innlét seg med Ribbonmennene.
Eg bryr meg ikkje om sladder. Og det burde ikkje heller du.
Ha hestane klare ved daggry og ta på sivile klede.
Me vil ikkje vekkje unaudsynleg oppsikt.
Horik O'Se. Du er tiltala for å ha stole ein sau-
- frå Lord Kilmichael sin eigedom. Kva er forsvaret ditt?
Me snakkar engelsk i denne domstolen, Mr. O'Se. Kva har du å framføre?
Dykkar nåde, mannen prøvde berre å mette barna sine.
Han snakkar ikkje engelsk og det er plikta til domstolen -
- å betale for tolk. Kvar er tolken?
Manglande evne er ein ting, mannen si vegring-
- å snakke eit språk han forstår er noko heilt anna.
Du gjev meg ikkje noko val, Mr. O'Se. Eg finn deg skuldig i samsvar med tiltala.
Og dømer deg til seks månadars hardt arbeid, følgt av deportasjon-
- til Port Arthur, Van Dieman's Land,-
- for ytterlegare sju år i fengsel. - Før bort fangen.
Kva er ærendet ditt?
Du hengde bror min.
Eg dømde bror din i samsvar med lova. Politiet hengde han.
Nokre kan seie at han hengde seg sjølv den dagen han gjorde lovbrotet.
Nokre kanskje.
Eg skjønnar at du vil skulde bror din sin daude på meg.
Men eg valda ikkje den feilslåtte avlinga-
- og er ikkje ansvarleg for folk som bryt lova.
Eg er berre domstolen sin tenar.
Eg ynskjer deg ein god dag.
I denne domstolen snakkar me ikkje engelsk.
Du vert tiltala for drapet på bror min. Michael Feeney.
Kva er forsvaret ditt.
God morgon, sir.
Kva trur du du gjer?
Meinig Hobbs fylgjer med oss som tenaren min.
Og syter for hestane.
På tide å fortene nådegjevinga, inspektør.
Kven trur du er ansvarleg, sersjant?
Dei same Ribbonmennene som brann ned stasjonen og drap seks av mennene mine.
Ein domar skulle vere eit typisk mål for dei mennene.
Kva får deg å kome hit, kaptein?
Me undersøkjer ein rapport.
Får eg spørje om arten av rapporten?
Det får du ikkje.
Var dette Feeney?
Det var ikkje ran.
Meinig, gå ut og hald vakt.
Kva tyder dette?
Kva heitte denne mannen?
Dei forstår ikkje engelsk.
Veit du kva som hende her?
Ver still!
Og?
Den daude er Beartla O'Naughton. Leieoppkrevjar til Lord Kilmichael.
Nokon gjekk inn i huset og drap han.
Ein uventa ende for ein gris, men han vert eten opp uansett.
Me leiter etter huset til Feeney.
Er det restane av han?
Han overtok innehavinga da Mrs. Feeney vart kasta ut.
Han lærte seg dette frå Ghilzai.
Afghanistan.
Eg har enno ikkje hatt æra å ha utanlandsk tenest.
Dette er straffa deira for forråding.
Kva hende med Mrs. Feeney?
Utan mat eller vern...
...døydde ho.
Han drog vestover.
- Eg antek me held fram vestover. - Du treng tolk.
- Kvar mykje? - Kvar mykje har du?
- Du burde helst informere politiet. - Me skal ikkje involvere politiet.
- Det var før me kjende til identiteten hans. - Å stadfeste Feeney som mordaren-
- får ikkje jobben avslutta.
Som du veit svært godt.
SUPPE
Suppa kanskje mettar dykk. Men til kva for ein pris?
Sjelene dokkar kjem til å vere lenkja i all æve.
Mange har vorte teke av feber og svolt.
Men dei er saman med Vår Herre no.
Et suppa og dykk dreg til helvete og vert fordømd for alltid!
♪ Tidas fjell kløyvdest for meg ♪
♪ La meg gøyme meg i deg. ♪
Me ynskjer velkomen dei nye medlemene våre som me ser fram til å møte-
- kvar sundag i gudstenesta i byen.
- Kva heiter du, barnet mitt? - Sei namnet ditt.
Seamus O'Suilleabhan.
James Sullivan.
James Sullivan, gjev du avkall på den romersk-katolske kyrkja?
Ynskjer du å få sjela di reinsa?
Har du teke imot Jesus Kristus som Herre over livet ditt ?
Me eter ikkje før gudstenesta er over.
Vi mettar sjela fyrst før kjøtet får sitt.
Hei. Me har lytta til denne søpla i fleire timar.
Ikkje øydelegg det for oss andre.
Du forstyrrar Gud sitt verk.
Det er enno ikkje på tide å ete!
Om du held på lenge att, kjem alle til å vere daude.
Gud sitt arbeid kjem fyrst.
Nei, papistar!
Her.
Er det sant kva dei sa? Om fangen din?
Eg drap han, ja.
Du gjorde berre jobben din.
Fakk denne mannen, behald pensjonen din.
Hersens desertørar.
Usle feigingar.
Nei, det er ikkje alltid feigskap som får menn til å rømme.
Du veit, dei vert trøytte...
...sinna.
Alt dei treng er eit heim.
Nokre gongar kan du snakke med dei og få dei på andre tankar.
Ein av dei redda tom. livet mitt.
Han hjelpte meg ut av eit bakhald. Like utanfor Kabul.
Eg trudde eg var ferdig.
Han var den beste soldaten eg nokosinne har møtt.
Han kjempa likevel aldri for dronninga, berre for kameratane sine.
Jævla irlendingar.
Det er masse spor i alle hald. Eit eller anna kan vere hans.
Truleg er det best at me held kursen vår.
Mr. Cronin sitt hus ligg to timars ritt i det haldet.
Cronin kasta ut mora til Feeney.
Og for nokre dagar sidan gjorde han det same med kona og barna til bror hans.
Han er godsforvaltaren til Lord Kilmichael.
Cronin?
Bra.
Denne vegen, gentlemen.
- Kvar er mennene? - Dei gjekk til stallen. Eg hentar dei.
Nei, eg går sjølv.
Kva tek det so lang tid?
Kven er du?
Kva vil du?
Kva? Innhaustinga? Eg er berre godsforvaltar.
For Lord Kilmichael. Det er han sitt land.
Det er han sitt korn.
Eg har pengar.
Kan eg hjelpe dykk, gentlemen?
- Me leiter etter Mr. Cronin. - Herren er ikkje her, sir.
Han drog til bya for nokre minuttar sidan.
Me møtte han ikkje på vegen.
- Vekk herfrå! Vekk herfrå! - Berre ta hesten.
Skyt! For Guds skyld, skyt han då!
Din jævla idiot! Du hadde han!
Forbanna!
Nei.
Me skal halde fram til politistasjonen i Carrick-
- og sende ein ryttar som åtvarar Lord Kilmichael at livet hans er i fare.
Eg kan ikkje tillate eit drap på ein adelsmann utan åtvaring.
Send tenaren til Cronin til Carrick, me sporar Feeney.
- Kvar bur Kilmichael? - I London.
Men når han er her, i gardhuset. Ein dageritt frå her.
- Me rid til Kilmichael. - Du er ikkje i form, Mr. Hannah.
Det bedømmer eg sjølv.
Mr. Quinlivin.
Er det for mykje bry om vi låner ein av Mr. Cronins hestar?
Heilt umuleg, kaptein.
Eg tvilar på at familien til Mr. Cronin ikkje ville støtte meg -
- når dei ikkje vert åtvara om at husbonden og far deira er målet for ein galning.
God dag.
Sende dei deg for å verte kvitt meg?
Ja.
Dei kan ikkje tillate seg at ein av deira eigne sokalla heltar vender seg mot dei.
Dei kalla meg aldri helt. Berre deg.
Eg var berre din trufaste Mick.
Eg var lei meg da dei valde å sjå det på den måten.
Me gjorde ting for dei som aldri kan verte tilgjevne.
Og for kva då, når eg kjem heim til dette?
Om eg drep ein mann, kallar dei det drap.
Om dei gjer det, kallar dei det krig.
Forsyn... rettferd.
Korleis skal familien min få rettferda si...
...om ikkje frå meg?
Dra heim, engelskmann. Du har ingenting å gjere her.
Eg dreg ikkje utan deg.
So dreg du ikkje i det heile teke.
Kva er dette?
Kilmichael tilbyd 50 guineas for Feeney sitt hovud.
- Er alle toskar i Irland her? - Nei, sir. Mor di drog heim i går.
Heim til London.
Mylord, kaptein Pope frå 68de regimentet.
Dykkar Nåde, eg er kaptein Pope. Eg vart sendt her...
Hans Nåde veit kven du er, kaptein.
Det han ikkje veit er om rapporten underslår-
- viktig informasjon du ikkje målber.
Sir, du svevar i alvorleg fare.
Me har eigd eigedomen i 200 år. Trur du dette er fyrste trugselen?
Dette er noko anna.
Eg tillèt ikkje nokon overlaupar å diktere reisevegen min.
Eit dusin menn verjar Lord Kilmichael.
Dårleg utdanna politi er ingen match for denne soldaten.
- Og to dusin lokale militsar. - Kven slåst dei for?
Dei slåst for prisen eg har sete på hovudet til denne rangeren.
Me held fram som planlagt. Eg følgjer med kornet til byen-
- og tek toget derfrå til Dublin. Du kan følgje med meg om du vil.
Orsak meg.
Orsak. Orsak meg.
Orsak. Eg beklagar. Orsak.
Kven er dei her?
Berre fattige. Dei følgjer vognene. Voner på litt korn.
- Kvar skal kornet? Folk svelt her. - På ein båt til England.
Eg trur eg vender attende til bya, Mr. Conneely.
Takk for hjelpa. Kapteinen betalar deg.
Det same til deg, Dykkar Nåde. Eg held fram ved sida hans.
Kvifor halde seg her for småsmular når det er 50 guineas å tene.
Eg beklagar, kaptein, men tross i alle dei problema vil eg-
- vitne slutten til historia slik at ho vert fortalt korrekt i framtida.
Kom raskt!
- Slepp våpenet ditt! - Opn porten.
Eg seier det ikkje att. Slepp våpenet elles vert du skote.
- Hobson, kva i helvete gjer du? - Eg klårar det ikkje lenger, sir.
Sjå på alle desse menneska, sjå. Dei svelt.
Legg ned våpenet ditt! Siste åtvaring.
Alle døyr av svolt og dei lastar maten på ein båt.
- Opn porten no! - Meinig, senk våpenet ditt.
Ikkje før vi har metta folket. Bring meg inn for domstol, sir.
- Men ikkje før folket har fått mat. - Ver snill og legg ned våpenet.
- Det kjem ikkje til å forandre noko. - Jo. Eg kan hjelpe desse folka.
Lei for mannen din, sersjant.
Eg snakka med han!
Guten gjekk frå forstanden.
Du kunne ikkje kontrollere han, so sersjant Fitzgibbon gjorde det.
Han var ein fare for oss alle. Han skaut ein uvæpna konstabel.
Eg følgde berre ordren til Hans Nåde.
Det stemmer.
Og, kaptein, noko teikn på mordaren vår?
Om ikkje, har du då miste både mannen din og mislukkast oppdraget?
Da eg arva denne eigedomen, var han nær konkurs.
Å rydje marka var den einaste løysingen.
Konsolidere innehavinga. Minske den låttelege skatten-
- eg må betale per buar.
Eg treng dei ikkje, vil ikkje ha dei, kvifor skal eg betale for dei då?
Denne potetforretninga forenkla ting vesentleg.
Det finst dei som ser fram til den dagen, da ein keltisk irlending-
- er like sjeldan i Irland som ein raud indianar på Manhattan.
Eg legg ikkje vekt på det.
Kan du slutte å uroe deg, mann?
Det finst snautt ein soldat som får til eit skot gjennom den opninga.
Tryggleiken er garantert.
Bonden går inn på badet og ser den gamle godseigaren-
- kurtisere hans eldste dotter. Han vert rasande og ropar...
"For Guds skuld, Mary! Bøy ryggen som ei snill jente-
- og hald gentlemanen sine ballar ute av gjørma."
Alt er inne, mylord. Dørene er låste, me sjåast i morgon.
Takk, sersjant.
Du veit, Conneely...
- Eg elskar dette landet. - Det som er att av det?
Landskapet.
Dykk gardbrukarar er framleis dei same, set ikkje pris på venleik.
Venleik skulle verte meir verdsett, sir, om han kunne etast.
Godt sagt.
Ein til, skal me?
Me skal, sir.
Apropos venleik. Ho der kunne nestan vere engelsk.
Håret. Huda hennar, ypparlege puppar.
Visst, hovud og skuldrer liknar meir kvinnfolka sine på garden.
Ta den vakraste engelske jomfrua... set ho i ei irsk hytte...
Ja?
Fôr ho med vatn og potetar, kle ho i filler-
- la ho vade gjennom myr og sove med familien gris.
Ta frå ho all von at framtida kjem til å vere annleis.
Og når hun kryp ut av rønna si for å tigge ein penny-
- kvar mykje skal ho sjå ut då som ei vakker engelsk jomfru?
Man kan vere tilbøyeleg til å spekulere over-
- at du har miste pasjonen din for dette oppdraget, inspektør.
Eg har framleis nokre idéar om korleis man får tak i Feeney.
Men eg må vite om du er med meg.
Ja.
På tide å tørne inn.
No har eg deg, din jævel.
Hei!
Bra gjort, Hannah.
Gje han.
Skyt han, inspektør.
Ligg unna meg!
Skyt han jævelen!
Helvete.
Har du tenkt å gje meg ein lærepenge?
Eller torturere meg?
Eg forsikrar deg at du kjem til å verte skuffa.
Eg veit det.
Eg skal ikkje trygle om nåde.
Eg har andre planar for deg.
Kva seier du?
Eg skjønnar ikkje det aboriginske nonsenset ditt. Snakk engelsk!
Det skal eg ikkje.
Snakk engelsk!
Aldri nokosinne.
Eg skal rive halsen ut på deg.
Kven jobbar du med?
Ikkje plag deg sjølv med å truge han, sersjant.
Mr. Hannah har ingenting att å tape.
No da han har vore involvert i ei svikefull handling.
Kor lenge har dykk jobba saman?
Frå byrjinga av?
Kvar er han no?
Skal eg hente pisken?
Han kjem ikkje til å snakke.
- Han er der ute eit eller anna stad. - Ta med menn og gransk området.
Opp med farta!
Legg an!
Sikt!
Søk dekning!
Sersjant! Kven skyt på deg?
- Ein mann, frå det vestlege taket, sir! - Dykk menn, følg med meg!
Hallo! Det er Feeney.
Det er Feeney!
Opn eld!
Kven tente 50 guineas?
Hald mennene attende!
Lukk porten! Lad om våpena dokkar.
Kvar er Mr. Hannah? Trygg fangen.
Her er han!
Dei kjem til å jage deg no.
Ja.
Ikkje slåst mot dei.
Dra til Amerika.
Til minne om dei som døydde, og dei som drog og aldri kom attende.
Norske tekster: Henrik K. Arnvaldsson 2019